Đến phần mô phỏng
Phòng Lab tương tácGHI CHÉP / 001

Bên trong một
website có gì?

Bạn nhập một địa chỉ. Một trang web xuất hiện. Nhưng phía sau cú Enter ấy, những gì đang làm việc?

Hãy tưởng tượng một cửa hàng: giao diện là gian hàng, backend là nhân viên, database là sổ kho. Theo từng lượt hỏi và trả lời để hiểu website.

Tự tay khám phá
Không cần biết lập trình10 bộ phận 5 hoạt động thực tếTỪ ĐỊA CHỈ ĐẾN HỘP THƯ
01 / KHÁM PHÁ

Website làm gì khi bạn bấm nút?

Mô phỏng minh họa
FIG. 01CỬA HÀNG WEBSITE
Bắt đầu tại

Trình duyệt

Bạn nhập địa chỉ website

Tiếp theo: Domain & DNS
Bàn máy minh họa hoạt động của một websiteMười bộ phận gồm trình duyệt, DNS, cổng bảo vệ, hosting, database, media, cache, API, email và thanh toán. Chọn bộ phận để xem giải thích hoặc chạy từng tình huống.Domain và DNSHTTPS và tường lửaTrình duyệtWEBHosting và backendCDN và cacheDatabaseAPI bên ngoàiKho mediaEmail SendingThanh toánTrình duyệtHiển thị websiteDomain & DNSTra địa chỉHTTPS / WAFMã hóa, kiểm traHosting / backendPhục vụ, xử lýDatabaseLưu dữ liệuKho mediaẢnh, video, tài liệuCDN / cacheTrả bản đã lưuAPI bên ngoàiTrao đổi dữ liệuEmail SendingChuyển thưThanh toánĐối soát giao dịch
Bấm một bộ phận để mở xem01 / 07 · Trình duyệt
Ô xanh là nơi đang xử lý. Đường xanh nối bước trước với bước hiện tại. Mô hình tự chạy, bạn có thể tạm dừng để đọc.
Chọn bước hoặc dùng ← →

Mô hình rút gọn. DNS là bước tra địa chỉ; nội dung website không đi xuyên qua DNS.

02 / HIỂU TỪNG PHẦN

Mỗi bộ phận làm gì cho bạn?

Chọn một bộ phận để xem lời giải thích dễ hiểu: nó là gì, làm việc gì và xuất hiện lúc nào khi bạn mua hàng, học online hoặc gửi lời nhắn.

Điều cần nhớ

03 / GHÉP CÁC MẢNH LẠI

Từ trang giới thiệu đến hệ thống bán hàng.

Bạn không cần tất cả ngay từ đầu. Thêm thành phần theo công việc website thực sự cần làm.

01 / HIỂN THỊ

Cho người khác xem

Domain, HTTPS và nơi phục vụ HTML, CSS, JavaScript, ảnh. Một trang tĩnh có thể đủ cho hồ sơ cá nhân hoặc giới thiệu dịch vụ.

DomainHostingMedia
02 / GHI NHẬN

Cho người khác gửi

Thêm backend để kiểm tra biểu mẫu, nơi lưu dữ liệu và dịch vụ email nếu cần thư xác nhận. Giao diện đẹp chưa đủ để tiếp nhận thông tin.

BackendDatabaseEmail
03 / GIAO DỊCH

Cho người khác mua

Thêm quản lý đơn, xác nhận thanh toán và phân quyền giao hàng. Backend kiểm tra trạng thái trước khi cho tải tài liệu hoặc vào khóa học.

Đơn hàngWebhookPhân quyền
04 / NHỮNG CHỖ DỄ NHẦM

Hiểu đúng trước khi bắt tay làm.

Có domain rồi, tại sao chưa có website?

Domain là địa chỉ. Bạn cần nơi phục vụ nội dung và cấu hình DNS để tên miền dẫn đến đúng hệ thống. Một nhà cung cấp có thể bán cả hai dịch vụ, nhưng vai trò của chúng vẫn khác nhau.

Website tĩnh có đặt hàng và gửi email được không?

Có, giao diện tĩnh có thể gọi backend hoặc một dịch vụ biểu mẫu để xử lý. File HTML tự nó không xác minh thanh toán hay giữ được khóa bí mật. Phần nghiệp vụ cần một nơi xử lý phù hợp.

HTTPS và tường lửa đã đủ an toàn chưa?

HTTPS mã hóa đường truyền; WAF lọc một số yêu cầu nguy hiểm. Ứng dụng vẫn cần kiểm tra dữ liệu, phân quyền, bảo vệ khóa bí mật và sao lưu. HTTPS không xác nhận nội dung website là đáng tin.

Tại sao dữ liệu cũ vẫn xuất hiện sau khi sửa website?

Trình duyệt hoặc CDN có thể còn bản cache hợp lệ, hoặc bản sửa chưa được triển khai. Cần kiểm tra đúng bản triển khai, thời hạn cache và cơ chế làm mới. Dữ liệu cá nhân cần chính sách cache riêng.

Đơn đã thanh toán nhưng chưa có email thì sao?

Trạng thái đơn và kết quả gửi email là hai việc riêng. Kiểm tra nhật ký gửi, tình trạng dịch vụ và thư rác. Nếu gửi thất bại, hệ thống cần cơ chế xử lý hoặc thử lại; không nên đổi đơn đã thanh toán thành chưa thanh toán.

Đăng nhập khác phân quyền thế nào?

Đăng nhập xác định bạn là ai. Phân quyền xác định bạn được làm gì. Backend phải kiểm tra quyền mỗi khi đọc dữ liệu riêng, mở nội dung trả phí hoặc tải file; chỉ ẩn nút trên giao diện là chưa đủ.

Đọc thêm từ tài liệu gốc

MDN: cách web hoạt động ↗Cloudflare: tường lửa web ↗Cloudflare: gửi email ↗Stripe: webhook ↗Minh họa với Anatomy ↗