Đang làm việc, mình nhận được tin nhắn của một khách hàng cũ: anh cần sửa một việc nhỏ trên website.

Nghe qua thì rất đơn giản. Website không còn cần giỏ hàng hay chức năng mua trực tuyến nữa. Khách chủ yếu liên hệ để được tư vấn và đặt hàng. Anh muốn bỏ những tính năng không dùng đến, để website thể hiện đúng cách doanh nghiệp đang bán hàng.

Nhưng phía sau yêu cầu nhỏ đó là một câu chuyện khá quen với những người đã vận hành website nhiều năm: đơn vị làm website đã giải thể, người viết code không còn liên lạc được, còn hệ thống thì vẫn phải tiếp tục chạy.

Khách muốn bỏ giỏ hàng trên website cũ

Website này được một đơn vị khác lập trình riêng từ mấy năm trước. Mình không phải người xây dựng ban đầu, không có người bàn giao để hỏi và cũng chưa biết họ tổ chức mã nguồn như thế nào.

Theo anh chia sẻ, anh đang rà soát các thủ tục website với Bộ Công Thương và muốn bỏ phần mua hàng online không dùng đến. Nhu cầu thực tế là một website giới thiệu sản phẩm, để khách liên hệ và được tư vấn.

Khó nhất không phải là xóa một nút. Khó nhất là biết nút đó được sinh ra ở đâu, nó có dùng chung với phần nào khác và sửa một chỗ có làm ảnh hưởng phần đang hoạt động hay không.

Đây lại là khách quen. Mình muốn hỗ trợ anh, nhưng nếu chưa hiểu cách người khác lập trình mà cứ đoán rồi sửa trực tiếp, một việc nhỏ rất dễ trở thành một buổi chữa cháy dài.

Nhờ Claude kiểm tra mã nguồn

Mình đã dùng AI trong công việc làm website, nhưng trường hợp này khác với việc bắt đầu một dự án mới. Không có bộ khung do mình chọn, không có cấu trúc quen thuộc và cũng không thể yêu cầu người làm trước giải thích từng phần.

Ý nghĩ lúc đó khá đơn giản: nếu AI có thể đọc mã nguồn và lần theo một tính năng, liệu nó có giúp mình tìm đúng chỗ cần sửa trong website này không?

Mình đề xuất anh gửi thông tin hosting cPanel để thử kiểm tra. Anh đồng ý cung cấp quyền truy cập cho lần hỗ trợ này.

Sau khi vào được hosting, mình tạo một tài khoản FTP. Hiểu nôm na, đây là tài khoản cho phép công cụ kết nối và làm việc với các tệp trên hosting. Mình đưa thông tin truy cập cần thiết cho Claude trong môi trường làm việc được phép kết nối với hosting.

Claude tìm phần code cần sửa

Claude không bắt đầu bằng việc đọc hết mọi file rồi mới đưa ra nhận định. Nó khảo sát cấu trúc thư mục, suy đoán nơi có khả năng chứa phần xử lý giỏ hàng và đặt hàng, rồi tìm vào những vị trí liên quan.

Với người chưa quen một dự án, chỉ riêng bước định hướng này có thể mất khá nhiều thời gian. Phải phân biệt đâu là mã nguồn đang chạy, đâu là thư viện, đâu là tài nguyên giao diện, đâu là bản cũ hoặc những tệp ít liên quan.

Trong lần này, Claude tìm được chỗ cần sửa rất nhanh. Cái thú vị không phải là nó “biết sẵn” website của khách, mà là nó dùng các dấu vết trong dự án để khoanh vùng: tên thư mục, tên tệp, cách liên kết giữa phần giao diện và tính năng đặt hàng.

Với yêu cầu đủ hẹp, cách khảo sát có định hướng này có thể tiết kiệm nhiều thời gian so với việc lần lượt mở tất cả các file. Đó cũng là một cách tiếp cận đáng học cho chính người làm website.

Sửa code và cập nhật lên hosting

Sau khi xác định được phần mã liên quan, Claude cập nhật thay đổi và đưa tệp đã sửa trở lại hosting. Mục tiêu của công việc là bỏ các tính năng giỏ hàng, mua hàng online không còn cần thiết, để website phục vụ cách bán qua liên hệ.

Khoảng 5 phút sau, website của khách đã được sửa và mình nhận được thù lao cho việc đó. Đó là kết quả của chính lần hỗ trợ này. Mình không xem 5 phút là thời gian mặc định cho một website bất kỳ, càng không phải lời hứa rằng cứ có AI là sửa được mọi hệ thống cũ trong vài phút.

Không cần một dự án làm lại website từ đầu. Không phải kéo khách sang một nền tảng mới chỉ để xử lý một nhu cầu nhỏ. Giá trị nằm ở việc giải quyết được đúng chuyện khách đang vướng, trên website họ vẫn đang sử dụng.

Và với mình, lần này đáng nhớ vì một công việc trước đó mình còn ngần ngại đã trở thành một ca hỗ trợ có thể hoàn thành, thay vì phải từ chối vì không phải người viết mã nguồn ban đầu.

Dùng AI để sửa và nâng cấp website cũ

Khi nhắc đến AI làm website, mọi người thường nghĩ đến tạo một landing page mới hoặc dựng giao diện từ một câu mô tả. Nhưng ngoài kia còn rất nhiều website đã tồn tại từ lâu: giao diện cũ, tính năng không còn phù hợp, đơn vị xây dựng đã đổi hướng hoặc không còn hoạt động.

Chủ website không nhất thiết muốn đập đi làm lại. Có khi họ chỉ cần bỏ một chức năng, cập nhật một biểu mẫu, sửa cách hiển thị, thay thông tin liên hệ hoặc làm cho một trang dễ dùng hơn trên điện thoại.

Đó là một nhóm công việc mà AI có thể hỗ trợ: khảo sát dự án, đọc những phần liên quan, giải thích cách hoạt động và đề xuất thay đổi. Mức hỗ trợ đến đâu vẫn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận mã nguồn, công cụ AI, nền tảng và độ phức tạp của hệ thống.

Một lần sửa thành công không có nghĩa mình đã hiểu toàn bộ website. Nhưng nó cho thấy mình có thể bắt đầu từ một mục tiêu cụ thể, thay vì mặc định rằng dự án cũ là thứ không thể chạm tới.

Backup trước khi sửa

Nhìn lại câu chuyện này, điều mình muốn nhấn mạnh nhất không phải là tốc độ. Đó là việc có đường quay lại khi làm với một hệ thống chưa hiểu rõ.

Nguyên tắc mình rút ra và muốn áp dụng rõ ràng cho những lần hỗ trợ tiếp theo là: backup trước khi thay đổi, và nói điều đó thành yêu cầu cụ thể với AI.

Đừng chỉ nhắn “sửa giúp tôi”. Hãy yêu cầu AI xác định thư mục website đang chạy, liệt kê phần định sửa, sao lưu những tệp liên quan và giải thích cách khôi phục. Nếu thay đổi có liên quan dữ liệu, cần có bản sao lưu cơ sở dữ liệu tương ứng, không chỉ tải một thư mục ảnh hoặc giao diện về máy.

Đồng thời kiểm tra bản sao lưu có thực sự tồn tại và có thể dùng được. Một câu trả lời “đã backup” chưa thay thế cho việc biết file ở đâu, thời điểm tạo và phải làm gì nếu cần quay lại.

Chỉ cấp quyền truy cập cần thiết

Trong câu chuyện này mình đã tạo tài khoản FTP để công cụ truy cập tệp. Nếu làm lại một công việc tương tự, mình sẽ mô tả thật rõ phạm vi của tài khoản đó: đúng thư mục website cần sửa, đúng thời gian hỗ trợ và không rộng hơn mức cần thiết.

Hosting cPanel thường có thể chứa nhiều thứ hơn một website. Vì vậy, đừng mặc định rằng công việc sửa một tính năng cần quyền quản trị toàn bộ tài khoản. Nếu nhà cung cấp hỗ trợ kết nối được mã hóa như SFTP hoặc FTPS, hãy chọn cách phù hợp với hosting và công cụ đang dùng.

Không đưa mật khẩu vào bài viết, ảnh chụp công khai hay mã nguồn. Hạn chế để thông tin truy cập nằm trong lịch sử và nhật ký không cần thiết. Xong việc thì thu hồi tài khoản tạm hoặc thay thông tin truy cập theo phạm vi đã thống nhất với khách.

Đây không phải điều khiến AI làm chậm đi. Nó giúp công việc có ranh giới rõ ràng, dễ kiểm tra và dễ bàn giao hơn.

Mẫu yêu cầu giao việc cho AI

Nếu bạn có một website cũ cần chỉnh sửa, hãy bắt đầu bằng một yêu cầu hẹp và đầu ra rõ ràng. Đây là mẫu giao việc mình biên soạn cho những lần hỗ trợ tương tự:

Đây là website đang hoạt động của khách, tôi được phép hỗ trợ chỉnh sửa.
Mục tiêu: bỏ giỏ hàng và đặt mua trực tuyến, giữ phần giới thiệu sản phẩm và liên hệ.

Trước khi sửa:
1. Khảo sát cấu trúc, xác định đúng website và phần mã liên quan.
2. Giải thích những file dự kiến thay đổi và tác động có thể có.
3. Backup file; nếu tác động dữ liệu thì backup database. Cho tôi biết vị trí bản sao và cách khôi phục.
4. Chỉ sửa trong phạm vi đã thống nhất; không xóa dữ liệu hoặc chức năng liên hệ.

Sau khi sửa:
Kiểm tra trang chủ, trang sản phẩm, liên hệ, menu và bản mobile.
Liệt kê file đã thay đổi, kết quả kiểm tra và việc cần xác nhận thêm.

Công cụ AI cần có khả năng kết nối và sửa file trong môi trường đó. Một cửa sổ chat chỉ trả lời bằng văn bản sẽ không tự có quyền truy cập hosting chỉ vì bạn đã mô tả website.

Kiểm tra website sau khi sửa

Với một yêu cầu như trong câu chuyện, sau khi chỉnh sửa mình sẽ muốn kiểm tra cả đường đi của người dùng: trang chủ còn mở được không, trang sản phẩm có giữ thông tin quan trọng không, khách có thấy cách liên hệ và thao tác trên điện thoại có ổn không.

Cũng cần xem các vị trí khác có còn dẫn về chức năng vừa bỏ hay không. Một website có thể có nút mua ở danh sách sản phẩm, trang chi tiết, menu hoặc những phần dùng chung. Xóa một nút trên màn hình đầu chưa chắc đã xử lý hết luồng liên quan.

Nếu hệ thống có dữ liệu đơn hàng cũ, việc bỏ chức năng bán trực tuyến không mặc nhiên có nghĩa được xóa dữ liệu đó. Hãy phân biệt thay đổi trải nghiệm người dùng với thay đổi dữ liệu vận hành, và xác nhận phạm vi với chủ website.

Những bước này là checklist cho các lần làm tương tự, không phải lời khẳng định rằng mọi website đều có cùng cấu trúc hay cần cùng một cách sửa.

Bài học từ lần hỗ trợ này

Câu chuyện nhỏ này nhắc mình rằng cơ hội ứng dụng AI không chỉ nằm ở những sản phẩm thật lớn. Nó còn nằm ở những việc đang bị bỏ lửng: website không còn ai bảo trì, một chức năng đã hết cần thiết, một khách hàng muốn thay đổi nhưng không biết hỏi ai.

AI có thể giúp rút ngắn quãng đường từ “mình chưa biết họ code thế nào” đến “mình đã tìm được phần cần kiểm tra”. Người làm vẫn phải hiểu yêu cầu, quản lý quyền truy cập, xác nhận phạm vi và chịu trách nhiệm về thứ mình đưa lên website của khách.

Lần này, khoảng 5 phút đã giúp mình giải quyết một việc và nhận được thù lao. Điều đáng giữ lại cho lần sau không phải kỳ vọng luôn nhanh như vậy, mà là một cách làm: bắt đầu từ nhu cầu thật, cho AI đủ ngữ cảnh, backup trước khi sửa và kiểm tra trước khi bàn giao.

Nếu bạn đang có một website cũ, đừng vội nghĩ chỉ có hai lựa chọn là chịu đựng hoặc làm lại từ đầu. Có thể bước đầu tiên chỉ là xác định đúng một việc cần sửa và thử khảo sát nó một cách có kiểm soát.

← Về blog 1WebsiteLab